Źródła witaminy D

Synteza skórna


Głównym źródłem witaminy D jest synteza skórna pod wpływem promieniowania słonecznego UVB. Efektywność skórnej syntezy witaminy D jest zależna od wielu czynników, takich jak: szerokość geograficzna, pora roku, pora dnia, grubość pokrywy chmur, stopień zanieczyszczenia powietrza, czas ekspozycji na promieniowanie słoneczne, powierzchnia ciała poddana działaniu promieni słonecznych, stosowana ochrona przeciwsłoneczna (kremy z filtrami UVB, odzież), wiek, pigmentacja skóry. Komórki naskórka najbardziej zewnętrznej warstwy skóry, syntetyzują prewitaminę D3 ( 7-dehydrocholesterol) pod wpływem podmieni UVB w zakresie 280-320 nm [4, 7-9]. 


Efektywna ekspozycja na słońce w celu uzyskania odpowiedniej ilości witaminy D powinna trwać minimum 15 minut i obejmować ok. 18% powierzchni ciała. Warto zaznaczyć, że zdolność syntezy aktywnej formy witaminy D zmniejsza się wraz z wiekiem i jest ograniczona w przypadku osób otyłych[4, 7-9]. Stosowanie kremów z filtrem, jako profilaktyka przeciwnowotworowa, praktycznie w 90% redukuje zdolność syntezy skórnej. Kolejnym aspektem ograniczającym odpowiednie zaopatrzenie organizmu w witaminę D jest położenie geograficzne Polski. W Polsce efektywna synteza skórna jest praktycznie niemożliwa przez większość roku, a okres relatywnie dobrego natężenia promieni słonecznych to od końca kwietnia do września. Miejscami, gdzie promienie słonecznie przebywają najkrótszą drogę są regiony równika i tam synteza skórna jest nieograniczona przez cały rok[4, 7-9]. Obszary położone powyżej i poniżej równika nie zapewniają odpowiedniego natężenia promieniowania UVB.


Geneza syntezy skórnej jako głównego źródła zaopatrzenia organizmu w witaminę D


Przodkowie współczesnego człowieka, którzy 2 miliony lat temu żyli na dobrze nasłonecznionych równinach Afryki przystosowali się do niekorzystnego działania promieni słonecznych poprzez wytwarzanie dużej ilości melaniny, barwnika skóry. Barwnik ten chroni także DNA w komórkach nabłonka przed uszkadzającym działaniem promieniowania słonecznego. Melanina pochłania nadmiar promieniowania UVB jednocześnie umożliwiając na tyle efektywną syntezę skórną, aby zapewnić optymalne stężenia witaminy D, czyli 25(OH)D. Potwierdzają to badania z udziałem rdzennej ludności Afryki, która pomimo słabej suplementacji doustnej osiąga stężenia na poziomie 46 ng/ml.


Łukaszkiewicz J. Standardy Medyczne/ Pediatria 2015;12:765-68


W określeniu ilości witaminy D, którą możesz syntetyzować na drodze syntezy skórnej pomoże bezpłatna aplikacja stworzona z udziałem Dr Michalea Holicka- niekwestionowanego autorytetu w dziedzinie badań nad witaminą D. http://dminder.ontometrics.com.s3-website-us-east-1.amazonaws.com/


Dieta. 


Wbrew powszechnemu przekonaniu bardzo niewiele składników diety zawiera naturalnie witaminę D. W związku z tym zdrowa i odpowiednio zbilansowana dieta nie może zapewnić odpowiedniej ilości tej witaminy. Dostępne badania wskazują jednak na to, że dieta Polskich dzieci jest często niedoborowa w witaminę D. 


  • Badanie z udziałem polskich dzieci w wieku 4 lat wykazało, że aż 99% z nich miało przewlekłe niedobory witaminy D w diecie [10].
  • Aż 88,5% małych dzieci z otyłością miało niedobór witaminy w okresie jesienno-zimowym [11]. Średnio z dietą przyjmowały 128 j.m. czyli prawie 8 krotnie mniej! niż mówią o tym zalecenia [9].
  • Duże badanie obejmujące kilka krajów europejskich w tym Polskę wykazało, że średnie spożycie witaminy D z diety przez polskie dzieci w wieku 4-18 lat wynosi poniżej 200 j.m. (5 µg) na dobę!!!! [12]